Zərifə xanım Əliyeva Azərbaycan tibb elminin tarixindəsilinməz iz qoymuş, öz fəaliyyəti ilə həm elmi, həm dəmənəvi dəyərləri birləşdirən nadir şəxsiyyətlərdən biridir. Onun həyat yolu yalnız fərdi uğurların toplusu deyil, bütövlükdə Azərbaycan səhiyyəsinin inkişaf mərhələləriniəks etdirən bir nümunədir. Zərifə xanım Əliyeva bütünömrünü insan sağlamlığının qorunmasına, tibbi elmininkişafına və gələcək nəsil həkimlərin yetişdirilməsinə həsretmişdir.
Zərifə xanım Əliyevanın həyat fəlsəfəsinin mərkəzindəinsan amili dayanırdı. O, həkim peşəsinə yalnız bir ixtisaskimi deyil, yüksək mənəvi missiya kimi yanaşırdı. Onunfikrincə, həkim yalnız xəstəliyi müalicə etməməli, həm dəinsana ümid, inam və qayğı bəxş etməlidir. Bu yanaşmaonun həm praktik fəaliyyətində, həm də elmi işlərində aydınşəkildə öz əksini tapırdı. Minlərlə insan onun diqqəti, qayğısıvə peşəkarlığı sayəsində yenidən sağlam həyataqovuşmuşdur.
Akademikin Azərbaycan səhiyyəsinə verdiyi töhfələrçoxşaxəlidir. O, oftalmologiya sahəsində sistemli inkişafınəsasını qoyan alimlərdən biri olmuşdur. Xüsusilə kəndyerlərində və regionlarda göz xəstəliklərinin yayılmasınınqarşısının alınması üçün görülən işlər onun təşəbbüsü iləgeniş vüsət almışdır. O, səhiyyənin yalnız müalicə iləməhdudlaşmadığını, profilaktikanın ən azı müalicə qədərvacib olduğunu daim vurğulayırdı. Bu məqsədlə əhaliarasında maarifləndirmə tədbirləri həyata keçirilir, erkəndiaqnostikanın əhəmiyyəti izah olunurdu.
Zərifə xanım Əliyevanın elmi fəaliyyətində traxomaxəstəliyinin öyrənilməsi xüsusi yer tutur. Traxoma uzun illərərzində geniş yayılmış və kütləvi şəkildə görməqabiliyyətinin itirilməsinə səbəb olan təhlükəli xəstəlik idi. Alim bu xəstəliyin epidemiologiyasını, yayılmamexanizmlərini və sosial səbəblərini dərindən araşdırmışdır. Onun tədqiqatları nəticəsində xəstəliyin qarşısının alınmasıüçün kompleks tədbirlər sistemi hazırlanmış və praktiksəhiyyədə tətbiq olunmuşdur. Bu isə ölkədə traxomanınyayılmasının əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına səbəbolmuşdur.
Bununla yanaşı, Zərifə xanım qlaukoma xəstəliyininöyrənilməsinə də böyük diqqət yetirmişdir. Qlaukomavaxtında aşkar edilmədikdə görmə qabiliyyətinin tam itirilməsinə səbəb ola bilən ciddi xəstəlikdir. O, bu sahədəapardığı elmi araşdırmalarla xəstəliyin erkəndiaqnostikasının mümkünlüyünü göstərmiş, yeni müalicəmetodlarının tətbiqinə töhfə vermişdir. Onun buistiqamətdəki fəaliyyəti yalnız Azərbaycanda deyil, beynəlxalq səviyyədə də yüksək qiymətləndirilmişdir.
Zərifə xanım Əliyevanın fəaliyyəti Azərbaycan DövlətHəkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutu ilə sıx bağlı olmuşdur. O, bu təhsil ocağında uzun illər çalışaraq həkimlərinixtisasartırma prosesinə rəhbərlik etmişdir. Onun əsasməqsədi həkimlərin bilik və bacarıqlarını daim yeniləmək, onları müasir tibbin tələblərinə uyğun hazırlamaq idi. O, dərslərində yalnız nəzəri biliklərə deyil, praktik təcrübəyə dəgeniş yer verirdi. Bu isə gənc həkimlərin daha peşəkar vəməsuliyyətli mütəxəssis kimi formalaşmasına şəraityaradırdı.
Akademikin elmi maraqları olduqca geniş və çoxşaxəli idi. O, görmə orqanının peşə patologiyası sahəsində apardığıfundamental tədqiqatlarla tanınsa da, bununlakifayətlənmirdi. Müxtəlif göz xəstəliklərinin etiologiyası, patogenezi, diaqnostikası və müalicəsi ilə bağlı araşdırmalaraparırdı. Onun elmi yanaşması kompleks və sistemli idi. O, tibbi problemlərə yalnız bir istiqamətdən deyil, müxtəlifaspektlərdən yanaşaraq daha effektiv nəticələr əldə etməyəçalışırdı.
Zərifə xanım Əliyevanın elmi irsinin mühümxüsusiyyətlərindən biri də onun praktik əhəmiyyətdaşımasıdır. Onun apardığı tədqiqatlar yalnız nəzərixarakter daşımır, eyni zamanda real tibbi problemlərinhəllinə yönəlirdi. Bu baxımdan onun elmi fəaliyyətisəhiyyənin inkişafına birbaşa təsir göstərmişdir. Onun elmiəsərləri bu gün də aktuallığını qoruyur və gənc alimlər üçündəyərli mənbə hesab olunur.
Milli kadr hazırlığı sahəsində Zərifə xanım Əliyevanınfəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. O, gənc həkim vəalimlərin yetişdirilməsinə böyük diqqət və qayğı iləyanaşırdı. Onun rəhbərliyi altında çoxsaylı dissertasiya işlərimüdafiə olunmuş, yeni elmi kadrlar hazırlanmışdır. O, tələbələrinə yalnız bilik vermir, həm də onları müstəqildüşünməyə, elmi axtarışlar aparmağa təşviq edirdi. Bu isəonun yaratdığı elmi məktəbin davamlılığını təmin etmişdir.
Zərifə Əliyeva həm də yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik insan idi. Onun sadəliyi, səmimiliyi və insanlara olan diqqətionu ətrafındakılar üçün daha da dəyərli edirdi. O, həmkarlarıvə tələbələri tərəfindən böyük hörmət və sevgi iləqarşılanırdı. Onun həyat və fəaliyyət prinsipləri bu gün dəgənc nəsil üçün örnəkdir.
Hər il 15 aprel tarixində Zərifə Əliyevanın anım günü qeydolunur. Bu gün onun xatirəsi dərin ehtiramla yad edilir, elmivə ictimai fəaliyyəti bir daha xatırlanır. Bu tarix yalnız biralimin xatirə günü deyil, həm də Azərbaycan tibb elminininkişafına verilmiş töhfələrin dəyərləndirildiyi mühüm birgündür. Onun həyat yolu gənc nəsillərə elmə bağlılıq, insanlara xidmət və peşəyə sədaqət kimi dəyərləri aşılayır.
Bu gün də Zərifə xanım Əliyevanın adı Azərbaycansəhiyyəsində böyük hörmətlə çəkilir. Onun yaratdığı elmi irs, yetişdirdiyi kadrlar və qoyduğu ənənələr yaşayır və inkişafedir. O, öz fəaliyyəti ilə sübut etmişdir ki, elmə və insanlaraxidmət edən bir ömür heç vaxt unudulmur. Zərifə xanımƏliyevanın həyat yolu gələcək nəsillər üçün bir mayak kimidaim yol göstərir və onları daha yüksək zirvələrə doğruruhlandırır.
Kamran Quliyev
YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
