Azərbaycan tarixinin şanlı səhifələrindən biri olan 4 Oktyabr xalqımızın yaddaşında mühüm və əlamətdartarix kimi yaşayır. Bu tarix 2020-ci ildə Cəbrayıl şəhərinin işğaldanazad olunmasıilə bağlıdır. Hər il4 oktyabrınCəbrayıl ŞəhəriGünü kimi qeyd edilməsidoğma torpağın azadlığı uğrunda mübarizənin, tarixiyaddaşın və Böyük Qayıdışın rəmzi əhəmiyyətini daha da artırır.
Cəbrayıl Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri olmaqla, zəngin tarixi və mədəni irsəmalikdir. Rayonun ərazisində yerləşən tarixi abidələr, yaşayış məntəqələri, qədim qəbiristanlıqlar və digər mədəni irs nümunələri bu torpağın Azərbaycan tarixindəxüsusi yer tutduğunu göstərir. Cəbrayıl həm də özününzəhmətkeş insanları, milli-mənəvi dəyərləri və doğma yurda bağlılığı ilə seçilib.
Lakin 1993-cü ilin avqustunda Cəbrayıl rayonununişğal olunması ilə rayonun sakinləri doğma torpaqlarından məcburi köçkün düşdülər. Uzun illər ərzində cəbrayıllılar öz doğma şəhər və kəndlərindənuzaqda yaşamaq məcburiyyətində qaldılar. İşğal dövründə Cəbrayılın yaşayış məntəqələri, sosialinfrastrukturu və mədəni irsi ciddi dağıntılara məruzqaldı.
Bütün bu illər ərzində cəbrayıllıların ən böyük arzusudoğma torpaqlarına qayıtmaq idi. Bu arzu 2020-ci ilinpayızında Azərbaycanın ərazi bütövlüyününbərpasıistiqamətində başlanan hərbi əməliyyatlar zamanı yeni mərhələyə qədəm qoydu.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasındamühüm mərhələ oldu. Döyüşlər zamanı Cəbrayıl istiqaməti də mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Sentyabrın son günlərində rayonun bir sıra kəndlərinin azadedilməsindən sonra oktyabrın 4-də Cəbrayıl şəhərininazad olunması xəbəri Azərbaycan xalqına çatdırıldı.
Cəbrayıl şəhərinin azad edilməsi həm hərbi, həm də mənəvi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyan hadisə idi. Çünki söhbət yalnız bir şəhərin azad edilməsindəngetmirdi. Bu hadisə uzun illər doğma yurd həsrəti ilə yaşayan insanların öz torpaqlarına qayıtmaq ümidlərininreallaşmasının başlanğıcı idi.
Cəbrayılın azad olunmasından sonra qarşıda dahaböyük və mühüm vəzifələr dayanırdı. İşğal zamanı dağıdılmış şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, infrastrukturunbərpası,ərazilərinminalardantəmizlənməsivəinsanlarıntəhlükəsiz
Mən İsmayılova Rəna İsmayıl qızıyam. AzərbaycanDövlət Neft və Sənaye Universiteti nəzdində Sənaye və Texnologiya Kollecində tarix müəllimiyəm.
şəkildə öz doğma yurdlarına qayıtmasınıntəminedilməsidövlət qarşısında duranəsas məsələlərdənbirinə çevrildi.
Buistiqamətdə Cəbrayılrayonundagenişmiqyaslıquruculuq işlərinə başlanıldı. Yeni yolların, yaşayış məhəllələrinin, sosial obyektlərin və digər infrastrukturun yaradılması ilə şəhərin müasir görkəmininformalaşdırılması istiqamətində layihələr həyata keçirilir. Bu proses Cəbrayılın yalnız fiziki olaraq yenidənqurulmasını deyil, burada həyatın yenidəncanlandırılmasını da nəzərdə tutur.
Cəbrayıl şəhərinin bərpası həm də keçmişlə gələcək arasında mühüm bir əlaqə yaradır. Yeni şəhər qurularkənonun tarixi simasının, milli-mədəni irsinin və sakinlərininyaddaşında yaşayan dəyərlərin qorunması xüsusiəhəmiyyət daşıyır. Çünki şəhəri şəhər edən yalnız binalarvə küçələr deyil, onun tarixi, insanları və xatirələridir.
CəbrayılŞəhəriGünününtəsisolunmasıda bubaxımdanmühümhadisədir. Hər il 4 oktyabr tarixininqeyd olunması Cəbrayılın tarixinin, azadlıqmübarizəsinin və doğma yurda qayıdış prosesiningələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edir. Bu günhəmçininCəbrayıluğrundacanındankeçmişşəhidlərinxatirəsinəehtiramınifadəsidir.
Cəbrayılın azadlığı uğrunda döyüşlərdə iştirak edən hərbçilərin göstərdiyi qəhrəmanlıq və fədakarlıqAzərbaycan tarixinin mühüm səhifələrindənbiridir.Onların xidmətləri və şəhidlərin əziz xatirəsixalqımız tərəfindən daim hörmət və ehtiramla yad edilir. Cəbrayılın azadlığı uğrunda verilən itkilər bu torpağıntarixində əbədi iz qoyub.
Bu gün Cəbrayıl artıq yalnız keçmişin xatirəsi deyil. O, Azərbaycanın gələcəyə yönəlmiş quruculuqsiyasətinin də mühüm ünvanlarından biridir. İşğaldanazad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən Böyük Qayıdışprosesi çərçivəsində Cəbrayılın da yeni həyatınaqovuşması qarşıya qoyulan əsas məqsədlərdən biridir.
Doğma torpaqlarına qayıdan və qayıdacaq insanlarınburada təhlükəsiz, rahatvə müasir şəraitdə yaşaması üçünlazımi infrastrukturun yaradılması mühüm əhəmiyyətdaşıyır. Məktəblərin, tibb müəssisələrinin, yaşayış binalarının, ictimai məkanların və digər sosialobyektlərinyaradılmasıCəbrayılın gələcək inkişafınınəsasistiqamətlərindəndir.
4 Oktyabr həm də gənc nəslə tarixi yaddaşınötürülməsi baxımından əhəmiyyətlidir. GənclərCəbrayılıntarixini, işğaldövründəyaşananhadisələri, şəhərinazadolunmasıprosesinivəsonrakıbərpaişlərinibilməlidirlər.Tarixiyaddaşın
qorunması gələcək nəsillərin öz milli kimliyini və torpağa bağlılığını daha dərindən dərk etməsinə imkanverir.
Cəbrayılın tarixindən danışarkən onun sakinlərinindoğma yurda olanbağlılığını da xüsusi qeyd etməklazımdır. Uzun illər ərzində müxtəlif bölgələrdə yaşayancəbrayıllılar öz adət-ənənələrini, mədəni dəyərlərini və doğma yurdla bağlı xatirələrini qoruyub saxladılar. Bu bağlılıq onların Cəbrayıla qayıdış arzusunun heç vaxtsönmədiyini göstərirdi.
Bu gün həmin arzunun gerçəkləşməsi Cəbrayılın yeni tarixinin başlanğıcıdır. Yenidən qurulan şəhər gələcəkdə burada doğulacaq uşaqlar üçün doğma yurd, yaşlı nəsil üçün isə uzun illər həsrətində olduqları torpaqolacaq. Beləliklə, Cəbrayılın yeni siması həm tarixiyaddaşı, həm də müasir inkişafı özündə birləşdirəcək.
4 Oktyabr – Cəbrayıl ŞəhəriGünübubaxımdan yalnızbir tarixi hadisəninqeyd edilməsi deyil. Bu tarix azadedilmiş torpaqlarda yeni həyatın, quruculuğun və BöyükQayıdışın rəmzlərindən biridir. Cəbrayılın keçmişixalqımızın tarixi yaddaşının, bu günü azadlığın, gələcəyiisə quruculuq və inkişafın ifadəsidir.
Cəbrayıl şəhərinin azad edilməsi ilə başlayan yeni mərhələ onun yenidən qurulması və sakinlərinin doğma yurdlarına qayıdışı ilə davam edir. Bu proses Cəbrayılın tarixində yeni səhifələr açır.
4 Oktyabr tarixinin hər il qeyd olunması isə həmin tarixin yaddaşlarda yaşadılmasına, şəhidlərin xatirəsininehtiramla anılmasına və gələcək nəsillərin Cəbrayılın tarixini unutmamasına xidmət edir.
Cəbrayılın azadlığı tariximizin, yenidən qurulmasıisə gələcəyimizinsəhifəsidir. 4 Oktyabr – Cəbrayıl ŞəhəriGünü bu iki səhifəni birləşdirən əlamətdar tarixdir.
İsmayılova Rəna,
Azərbaycan Dövlət Sənaye və TexnologiyaKollecində tarix müəllimi
