Azərbaycanın görkəmli oftalmoloqu, akademik Zərifə Əliyeva həm peşəkar elmi fəaliyyəti, həm də yüksək mənəviyyatı ilə ölkəmizin tarixinə adını qızıl hərflərlə yazdırmış şəxsiyyətlərdən biridir. O, yalnız tibb sahəsindəki nailiyyətləri ilə deyil, həm də insanlara olan münasibəti, mərhəməti, sadəliyi və mənəvi dəyərlərə verdiyi önəmlə tanınırdı. Zərifə xanımın həyat yolu, fəaliyyəti və insani keyfiyyətləri haqqında danışmaq – bütöv bir insan obrazını təsvir etmək deməkdir.
Zərifə Əliyeva 28 aprel 1923-cü ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. O, Azərbaycanın tibb elmi sahəsində ilk qadın akademiklərindən biri olmuş və oftalmologiya sahəsində mühüm tədqiqatlara imza atmışdır. Onun elmi fəaliyyəti əsasən göz xəstəliklərinin profilaktikası və müalicəsi, xüsusən də peşə göz xəstəliklərinin araşdırılması istiqamətində olmuşdur. Zərifə xanım uzun illər Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Göz Xəstəlikləri İnstitutunda çalışmış, burada bir çox yeniliklərin müəllifi olmuşdur.
Onun doktorluq dissertasiyası “Kimya sənayesində çalışan işçilərdə göz xəstəliklərinin profilaktikası və müalicəsi” mövzusuna həsr olunmuşdu. Bu mövzu yalnız elmi baxımdan deyil, həm də sosial əhəmiyyət baxımından olduqca vacib idi. Zərifə xanım öz araşdırmaları ilə minlərlə insanın görmə qabiliyyətinin qorunmasına və peşə zərərlərindən müdafiəsinə yardım etmişdir.
Zərifə Əliyevanın şəxsiyyətini xüsusi edən əsas cəhətlərdən biri də onun yüksək mənəvi dəyərlərə sahib olması idi. O, elmi titullarına və ictimai nüfuzuna baxmayaraq, sadə, təvazökar və yardımsevər bir insan kimi yadda qalmışdır. Tələbələri və həmkarları onunla bağlı xatirələrində həmişə onun mehriban münasibətindən, qayğıkeşliyindən və dürüstlüyündən danışırlar.
Zərifə xanım təkcə yaxşı həkim və alim deyil, həm də gözəl ana, vəfalı həyat yoldaşı və vətənini sevən bir ziyalı idi. O, ailəsinə və xalqına bağlılığı ilə də seçilirdi. Heydər Əliyev kimi böyük bir siyasi xadimin həyat yoldaşı olaraq heç zaman bu statusun arxasında gizlənməmiş, öz zəhməti və əməyi ilə hörmət və nüfuz qazanmışdır. Zərifə Əliyeva həm də Azərbaycan mədəniyyətinə və ədəbiyyatına dərin maraq göstərən bir şəxsiyyət idi. O, klassik Azərbaycan poeziyasını, xüsusilə də Nizami Gəncəvi və Füzuli yaradıcılığını çox sevirdi. Onun həyat fəlsəfəsi bu klassik poeziyada əks olunan insani dəyərlərlə səsləşirdi: mərhəmət, sədaqət, sevgi, vicdan, vəfa… Onun özündə birləşdirdiyi bu ali keyfiyyətlər Zərifə xanımı sadəcə bir alim kimi deyil, həm də mənəvi örnək kimi cəmiyyətin yaddaşına həkk etmişdir.
Zərifə xanım Əliyeva ömrünün 62-ci baharında, 1985-ci il aprelin 15-də Moskva şəhərində dünyasını dəyişdi. 1994-cü ildə Zərifə xanım Əliyevanın nəşi Bakıya gətirilərək Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
1946-cı ildən fəaliyyətə başlamış Elmi-Tədqiqat Göz Xəstəlikləri İnstitutu 2002-ci ildən Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzi olaraq fəaliyyət göstərməkdədir. 2009-cu il 22 may tarixində Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə Milli Oftalmologiya Mərkəzinin yeni binasının açılışı olmuşdur.
Ölkəmizdə tibb elminin inkişafında xüsusi xidmətlər göstərmiş görkəmli oftalmoloq alim Zərifə Əliyevanın anadan olmasının 100-cü (2023) ildönümünün qeyd olunmasını təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamına əsasən 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası ilə birlikdə akademik Zərifə Əliyevanın 100 illik yubileyi ilə əlaqədar silsilə tədbirlər həyata keçirmişdir.
Bu gün Zərifə Əliyevanın adını daşıyan tibb müəssisələri, məktəblər, xatirə tədbirləri onun irsini yaşadır. Onun həyat yolu və fəaliyyəti yalnız tibb işçiləri üçün deyil, bütün gənc nəsil üçün əsl nümunədir. Elmə, insanlara və vətənə xidmət etməyin nə demək olduğunu öyrənmək istəyən hər bir insan Zərifə xanımın həyatından ilham ala bilər.
Babayev Anar,
Nizami rayonunun fəal gənci, Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin I kurs tələbəsi, Prezident təqaüdçüsü
