Azərbaycan dövlətinin tarixiyaddaşamünasibəti təsadüfi deyil, ardıcıl vəstrateji xarakter daşıyandövlətsiyasətinin tərkibhissəsidir. İki iləvvələsası qoyulan və bu günaçılışıhəyatakeçirilən XocalıSoyqırımıMemorial Kompleksihəminsiyasətinmaddi, ideoloji vəhüquqitəcəssümüdür. Bu kompleksbirmemarlıq nümunəsiolmaqla yanaşı, milli yaddaşınqorunması, tarixiədalətintəsdiqi vədövlətçilikiradəsininnümayişibaxımından mühüməhəmiyyət kəsbedir. Təməlqoymamərasimindən açılışaqədər keçənzaman kəsiyiAzərbaycandövlətinintarixi məsuliyyətanlayışınanecəyanaşdığını aydınşəkildə ortayaqoyur. Bu mərhələemosionalreaksiyadan çox, sistemliyanaşmanın göstəricisidir. Xocalıfaciəsiburada keçmişin ağrılıxatirəsi kimideyil, milli özünüdərkprosesinin əsasdayaqlarından biri kimitəqdimolunur. Dövlət bu yanaşma ilətarixəsentimental yox, məsuliyyətli vəstratejimünasibət sərgiləyir. Memorial Kompleksin əsas fəlsəfəsiyaddaşıninstitutlaşmasıdır. Bu məkanXocalıhəqiqətlərini zamanınaxarına buraxmır, onu milli şüurundaimielementinəçevirir. Burada hərdetalsusdurulmuşhəqiqətlərinbərpasına, unudulmaq təhlükəsi ilə üz-üzəqalantarixin görünənformayasalınmasına xidmət edir. Ziyarətçibuməkanda faktlarla tanışolmur, o, hadisənin mənəviağırlığınıdərk edir vəbu dərk fərdihissiyyatdançıxaraqkollektivməsuliyyətə çevrilir. Azərbaycanın müasirdövlətçilikmodelihərbi və siyasiuğurlarlaölçülmür. Dünyada nadir hallardarastgəlinən bir reallıq ondanibarətdirki, Azərbaycanhəmədalətlimüharibədə tam vəmütləqqələbə qazanmış, həmözərazibütövlüyünü və suverenliyinihərqarış torpağını azadedərəktəminetmiş, həm də müharibəcinayətlərinəhüquqi qiymətverilməsimərhələsinəkeçmişdir. Bu yanaşmagücün hüquqla, qələbənin isəədalətlətamamlanmasıdır. Əldəolunanqələbəhərbi üstünlük kimitəqdimedilmir. Bu qələbəbeynəlxalqhüququnnorma vəprinsiplərinə əsaslananlegitim müdafiəmövqeyinin nəticəsidir. Azərbaycan münaqişədövründəvəondan sonra hüquqiçərçivədənkənara çıxmamış, gücdənistifadəninməqsədinin ədalətinbərpası olduğunuardıcılşəkildənümayiş etdirmişdir. Müharibəcinayətlərinə görəməsuliyyətintəminedilməsi cəzasızlıqanlayışına qarşıprinsipial mövqedirvəgələcəktəhlükəsizlik üçün mühümzəminyaradır. Bu model beynəlxalqmünasibətlər sistemindəyenipresedentformalaşdırır. Azərbaycansübut edir ki, suverenlikreal hüquqivəmənəvi məsuliyyətdir. Dövlətin gücünühərbi potensialladeyil, tarixi ədalətəsadiqliklə ölçülür. Bu baxımdanatılanaddımlar regional çərçivəniaşaraq qlobalmiqyasdaəhəmiyyətkəsb edir. XocalıSoyqırımıMemorial KompleksieynizamandaAzərbaycan xalqınınəyilməzruhunun, sarsılmaz iradəsininvəmilli ləyaqətinin simvoludur. Xocalıfaciəsixalqın yaddaşındaməğlubiyyətdeyil, ağır, lakin formalaşdırıcısınaqmərhələsikimi yaşayır. Bu yaddaşmilli şüuru zəiflətmir, əksinə, onudahada möhkəmləndirir. Tarixi travmaburadapassiv kədərəçevrilmir, milli məsuliyyətvə şüurlu mövqeformalaşdırır. Memorialın ideolojimahiyyəti ondanibarətdir ki, fizikizorakılıq və mənəvitəzyiq xalqıniradəsini sındıra bilməz. Bu məkanyaddaşın gücə çevrildiyinöqtədir. Burada keçmişinağrısıgələcək üçündayaq rolunu oynayır. Azərbaycandövlətçilikfəlsəfəsindəyaddaşda saxlanılanvəformalaşdırılangələcəkdir. Bu baxımdan Memorial Komplekshəmcəmiyyətə, həm də beynəlxalqaləməünvanlanmış açıq mesajdır: Azərbaycan xalqı tarixihəqiqətləriunutmur, milli ləyaqətiniqoruyur və özsuverenliyinihər zaman müdafiəetməyə qadirdir. Bu kompleks gələcəknəsillər üçün mənəvidayaq nöqtəsi, dövlətçilik iradəsininsəssiz, lakin son dərəcə güclü ifadəsikimitarixdəqalacaq.
Fərid Mustafayev,
YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı
