Müasir dünyada enerji artıq yalnız iqtisadi resurs deyil, dövlətlərin siyasi sabitliyini, milli təhlükəsizliyini vəbeynəlxalq mövqeyini müəyyən edən əsas stratejiamillərdən biridir. Qlobal enerji bazarlarındadalğalanmaların, geosiyasi gərginliklərin və təchizatzəncirində yaranan risklərin artdığı bir dövrdə etibarlıtərəfdaşlıq və şaxələndirilmiş enerji marşrutları xüsusiəhəmiyyət kəsb edir. Belə bir mürəkkəb beynəlxalqşəraitdə Azərbaycan həm enerji istehsalçısı, həm dətranzit ölkə kimi formalaşdırdığı model ilə diqqətmərkəzində dayanır.
Məhz bu kontekstdə 2026-cı il 1 iyun tarixində BakıEkspo Mərkəzində keçirilən “Bakı Enerji Həftəsi” yalnız sənaye tədbiri deyil, həm də qlobal enerjisiyasətinin müzakirə olunduğu mühüm platforma kimiçıxış etdi. Tədbirin rəsmi açılış mərasimindəAzərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevtərəfindən səsləndirilən fikirlər ölkənin uzun illərərzində formalaşdırdığı enerji strategiyasınınmahiyyətini və gələcəyə hesablanmış baxışını bir dahanümayiş etdirdi. Dövlət başçısının çıxışı Azərbaycanınenerji təhlükəsizliyi sahəsində qazandığı nailiyyətləri, beynəlxalq əməkdaşlıq modelini və regiondan kənarauzanan geosiyasi təsir imkanlarını əhatə edən genişstrateji çərçivəni ortaya qoydu.
Qeyd edək ki, bu ilki tədbir ənənəvi şəkildə ölkəninenerji sahəsindəki strateji rolunu daha da önə çıxarannüfuzlu platforma kimi keçirildi. AzərbaycanRespublikasının Prezidenti İlham Əliyev mərasimdəiştirak etdi və açılış nitqi ilə çıxış etdi. Rəsmimərasimdə əvvəlcə Böyük Britaniyanın “ICA EventsGroup” şirkətinin İdarə Şurasının müşaviri ThomasHurd qonaqları salamladı və tədbirin əhəmiyyətiniqeyd etdi. Ardından dövlətimizin başçısı tribunayadəvət olundu və geniş məzmunlu çıxış etdi. Prezidentİlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın enerji sektorundaəldə etdiyi uğurları, beynəlxalq əməkdaşlığıngücləndirilməsini və dəyişən dünya enerji dinamikasınıəsas mövzular kimi səciyyələndirdi. O, bildirdi ki, Azərbaycan enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasındamühüm rol oynayan ölkədir və enerji siyasətiuzunmüddətli strateji baxışla aparılır.
Bu ilki “Bakı Enerji Həftəsi” yalnız enerji sərgiləri vəforumdan ibarət olmaqla qalmayıb, həm də beynəlxalqenerji siyasəti, investisiya dialoqları və innovasiyaplatforması kimi çıxış etdi. Tədbir dünya enerjiekspertləri, investorlar, hökumət rəsmiləri və sənayeliderləri üçün mühüm fikir mübadiləsi meydanınaçevrildi. Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, Azərbaycan enerji təhlükəsizliyi məsələsinə sistemli və ardıcıl yanaşıb. Ölkə həm enerji istehsalçısı, həm də etibarlı tranzit tərəfdaş kimi regional və qlobal enerji xəritəsində mühüm yer tutub. Onun sözlərinə görə: “Biz bunun üzərində uzun illər çalışmışıq. Biz böyük sərmayələr yatırmışıq…”. Bu sərmayələr təkcə hasilata deyil, həm də genişmiqyaslı infrastruktur layihələrinə yönəldilib. Məqsəd Azərbaycanı beynəlxalq enerji bazarlarına birbaşa çıxışı olan, şaxələndirilmiş ixrac marşrutlarına malik ölkəyə çevirmək idi.
Bakı-Tbilisi-Ceyhan layihəsi təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu xətt enerji marşrutlarının şaxələndirilməsini təmin etdi. Regional əməkdaşlığı gücləndirdi. Azərbaycanın strateji tərəfdaş kimi rolunu möhkəmləndirdi. Prezident çıxışında Azərbaycanın həyata keçirdiyi ilk və ən mühüm layihələrdən biri olan Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri haqqında danışdı. Bu kəmər Xəzər dənizini ilk dəfə Aralıq dənizi ilə birləşdirərək Azərbaycanın enerji resurslarını dünya bazarlarına çıxarmaq üçün tam müstəqil marşrut yaratdı.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi yer tutanlayihələrdən biri də Cənub Qaz Dəhlizi oldu. Dövlətbaşçısı bu layihəni “günümüzün ən iddialı enerjiinfrastruktur layihələrindən biri” kimi xarakterizə etdi.Cənub Qaz Dəhlizi aşağıdakı əsas komponentlərdən ibarətdir: Cənubi Qafqaz Boru Kəməri, Trans-Anadolu Qaz Kəməri (TANAP) və Trans-Adriatik Qaz Kəməri (TAP). Bu sistem ümumilikdə 3500 kilometr uzunluğunda birləşmiş boru xətti şəbəkəsi təşkil edir. Layihənin bir hissəsi yüksək dağlıq ərazilərdən, digər hissəsi isə dənizin dibi ilə keçir. Bu isə mühəndislik və texniki baxımdan olduqca mürəkkəb və innovativ həllərin tətbiqini tələb edib. Prezident vurğuladı ki, bu gün Cənub Qaz Dəhlizi artan sayda ölkələrin enerji təhlükəsizliyini təmin edir. Xüsusilə Avropa üçün alternativ qaz mənbələrinin əhəmiyyəti artdığı bir dövrdə Azərbaycan etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir.Bu layihə enerji təchizatının şaxələndirilməsini təmin edir, tək mənbədən asılılığı azaldır və uzunmüddətli müqavilələr və sabit təchizat mexanizmi yaradır. Dövlət başçısı həmçinin qeyd etdi ki, layihənin uğurla həyata keçirilməsində tərəfdaş ölkələrin və beynəlxalq şirkətlərin rolu böyükdür və Azərbaycan bu əməkdaşlığa görə minnətdardır.
2026-cı il 1 iyun tarixində Bakı Enerji Həftəsinin rəsmi açılış mərasimində Prezident İlham Əliyev tərəfindən səsləndirilən fikirlər bir daha göstərdi ki, enerji təhlükəsizliyi Azərbaycanın dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Uzun illər ərzində həyata keçirilmiş nəhəng infrastruktur layihələri nəticəsində ölkə regional enerji mərkəzinə çevrilib və bu gün artan sayda ölkənin enerji təminatında mühüm rol oynayır. Azərbaycanın enerji strategiyası gələcəyə hesablanmış, şaxələndirilmiş və beynəlxalq əməkdaşlığa əsaslanan model kimi özünü doğruldur və qlobal enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verməkdə davam edir.Prezident İlham Əliyevin çıxışı enerji strategiyasının yalnız iqtisadi məqsədlərə yönəlmədiyini, eyni zamanda milli təhlükəsizlik, təhlükəsiz enerji təchizatı və regional liderlik kimi amillərlə əlaqəli olduğunu göstərdi. Çıxış həmçinin Azərbaycanın enerji siyasətinin daha geniş geosiyasi kontekstdə necə formalaşdırıldığını əks etdirdi.
2026-cı il 1 iyun tarixində keçirilən Bakı Enerji Həftəsinin rəsmi açılış mərasimi Azərbaycan üçün yalnız bir sərgi və forum açılışı olmayıb; bu, ölkənin enerji siyasətinin, beynəlxalq əməkdaşlığının və strateji baxışının nüfuzlu platforma vasitəsilə beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim olunması idi. Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın enerji sektorunda uzunmüddətli planlarını və qlobal enerji gündəliyindəki rolunu aydın şəkildə ortaya qoydu
Səadət Məhərrəmova,
Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakükəsinin Astrofizika kafedrasının tədris laboratoriyasınınmüdiri
