2026-cı il aprelin 27-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə Çex Respublikasının Baş naziri Andrej Babiš arasında Bakıda keçirilən görüş və mətbuata verilən bəyanatlar bir daha göstərdi ki, Azərbaycanın enerji siyasəti təkcə iqtisadi deyil, həm də mühüm geosiyasi və strateji məzmun daşıyır. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, bu gün Azərbaycan qazı 16 ölkəyə ixrac edilir və onlardan 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür. Bu fakt Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı rolun miqyasını və əhəmiyyətini açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Son illər qlobal enerji bazarlarında baş verən dəyişikliklər, xüsusilə də Avropanın alternativ enerji mənbələrinə çıxış axtarışları Azərbaycanı strateji tərəfdaş kimi daha da ön plana çıxarıb. Azərbaycanın zəngin enerji resursları, sabit siyasi mühiti və etibarlı tərəfdaş imici ölkəmizi Avropa üçün vacib enerji təminatçısına çevirib. Bu kontekstdə Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan qazının coğrafiyası genişlənməkdə davam edir və bu, ölkənin enerji diplomatiyasının uğurlu nəticəsidir.
Çex Respublikasının Baş naziri Andrej Babišin Azərbaycana səfəri də məhz bu reallıqlar fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Çexiya birbaşa Azərbaycan qazı idxal etməsə də, Azərbaycanın qaz ixrac etdiyi qonşu ölkələrlə sıx iqtisadi və enerji əlaqələrinə malikdir. Bu isə dolayısı ilə Azərbaycanın enerji resurslarının Avropanın mərkəzinə qədər uzanan geniş bir şəbəkə vasitəsilə çatdırıldığını göstərir. Beləliklə, Bakı ilə Praqa arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq yalnız ikitərəfli deyil, həm də regional və qitə miqyasında strateji əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi vurğulanan məqamlardan biri də əməkdaşlığa geniş prizmadan yanaşılmasıdır. Bu yanaşma artıq klassik enerji ticarəti çərçivəsindən çıxaraq daha genişmiqyaslı və uzunmüddətli tərəfdaşlıq modelinə keçidi nəzərdə tutur. Yəni söhbət yalnız təbii qazın alqı-satqısından deyil, həm də enerji infrastrukturu, texnologiya transferi, investisiya layihələri və alternativ enerji sahəsində birgə təşəbbüslərdən gedir.
Bu baxımdan Azərbaycan ilə Çexiya arasında əməkdaşlıq perspektivləri kifayət qədər genişdir. Çexiya inkişaf etmiş sənaye və texnoloji potensiala malik ölkə kimi enerji sektorunda innovativ həllər təklif edə bilər. Azərbaycan isə öz növbəsində zəngin resurs bazası və strateji coğrafi mövqeyi ilə bu əməkdaşlığı qarşılıqlı faydalı modelə çevirə bilər. Xüsusilə bərpa olunan enerji sahəsində mümkün tərəfdaşlıq gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri kimi çıxış edə bilər.
Eyni zamanda bu əməkdaşlıq Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə münasibətlərinin daha da dərinləşməsinə xidmət edir. Enerji sahəsində qurulan qarşılıqlı etimad siyasi və iqtisadi dialoqun digər sahələrinə də müsbət təsir göstərir. Bu isə Azərbaycanın beynəlxalq arenada mövqelərinin güclənməsinə, Avropa ilə inteqrasiyasının daha da sürətlənməsinə şərait yaradır.
Azərbaycanın enerji siyasətinin əsas prioritetlərindən biri də etibarlı və uzunmüddətli tərəfdaşlıq münasibətlərinin qurulmasıdır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında qeyd etdiyi kimi, enerji layihələri yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi sabitlik və qarşılıqlı etimad üzərində qurulmalıdır. Bu isə Azərbaycanı tərəfdaşları üçün daha cəlbedici və etibarlı edir.
Nəticə etibarilə, Çexiya Baş nazirinin Azərbaycana səfəri və keçirilən müzakirələr bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan artıq yalnız regional deyil, qlobal enerji xəritəsində mühüm aktora çevrilib. Azərbaycanın həyata keçirdiyi balanslı və uzaqgörən enerji siyasəti ölkəmizi Avropa üçün strateji tərəfdaşa çevirib. Bu əməkdaşlıq isə gələcəkdə daha geniş sahələri əhatə edərək iqtisadi, texnoloji və siyasi əlaqələrin yeni mərhələyə keçidini təmin edəcək.
Beləliklə, Azərbaycan qazının Avropaya ixracı təkcə iqtisadi gəlir mənbəyi deyil, həm də ölkənin beynəlxalq nüfuzunu artıran, geosiyasi mövqelərini möhkəmləndirən mühüm amildir. Çexiya ilə qurulan və inkişaf etdirilən əməkdaşlıq isə bu strategiyanın uğurlu davamı kimi qiymətləndirilə bilər.
İslam Bafadarov,
Yeni Azərbaycan Partiyasının məsləhətçisi
