Enerji təhlükəsizliyi beynəlxalq münasibətlərin və iqtisadi inkişafın əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Enerji resurslarının istehsalı, nəqli və bazarlara çatdırılması dövlətlər arasında iqtisadi əlaqələrin xarakterinə təsir göstərir. Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı görüşündə Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında enerji əməkdaşlığına xüsusi yer ayırması bu sahənin regional münasibətlərdəki əhəmiyyətini nümayiş etdirir. Türkmənistan və Qazaxıstan neftinin Azərbaycan vasitəsilə nəqli Xəzər hövzəsində enerji bağlantılarının praktiki əhəmiyyətini göstərir.
Ənənəvi enerji resurslarının tranziti Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında qarşılıqlı iqtisadi maraqlar yaradır. Bu əməkdaşlıq resurs istehsal edən ölkələrin ixrac marşrutlarını şaxələndirməsinə, tranzit imkanlarına malik dövlətlərin isə nəqliyyat infrastrukturundan daha səmərəli istifadə etməsinə şərait yaradır. Bununla belə, enerji daşımalarının genişlənməsi limanların texniki imkanlarından, nəqliyyat xərclərindən, kommersiya şərtlərindən və beynəlxalq bazarların tələbindən asılıdır.
Regional enerji gündəliyinin digər mühüm istiqaməti bərpaolunan enerji sahəsində əməkdaşlıqdır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında Qazaxıstan və Özbəkistanla yaşıl enerji dəhlizinin yaradılması istiqamətində aparılan işlərin qeyd edilməsi gələcək enerji əlaqələrinin daha geniş məzmun daşıdığını göstərir. Bərpaolunan enerji layihələri elektrik enerjisinin istehsalı ilə yanaşı, ötürücü şəbəkələri, enerji saxlama sistemlərini və uzunmüddətli investisiyaları da əhatə edir.
Yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq iqtisadiyyatların texnoloji yenilənməsi üçün də imkanlar yaradır. Birgə layihələr çərçivəsində mühəndislik, avadanlıq təminatı, rəqəmsal idarəetmə və enerji səmərəliliyi sahələrində yeni bacarıqlar formalaşdırıla bilər. Bunun üçün layihələrin iqtisadi əsaslandırılması, investisiya risklərinin qiymətləndirilməsi və enerji ötürülməsi infrastrukturunun texniki imkanlarının müəyyən edilməsi vacibdir.
Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələrinin enerji əməkdaşlığı ənənəvi tranzit imkanlarını gələcəyin enerji texnologiyaları ilə birləşdirən geniş gündəliyə malikdir. Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı görüşündə səsləndirdiyi fikirlər bu sahədə regional əlaqələndirmənin vacibliyini önə çıxarır. Gələcək nəticələr enerji layihələrinin kommersiya səmərəliliyindən, infrastrukturun inkişafından və iştirakçı dövlətlər arasında uzunmüddətli razılaşmalardan asılı olacaq. Bu proses Xəzər hövzəsinin beynəlxalq enerji əlaqələrində rolunun genişlənməsinə şərait yarada bilər.
Sədaqət Hacıyeva,
YAP Nizami rayon təşkilatının mühasibi
