31 mart Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü xalqımızıntarixində ən faciəli və unudulmaz səhifələrdən biridir. Bu gün1918-ci ilin mart-aprel aylarında azərbaycanlı əhaliyə qarşıhəyata keçirilmiş kütləvi qırğınların xatirəsinə həsr olunur. Həmin dövrdə Bakı şəhərində və Azərbaycanın müxtəlifbölgələrində – Şamaxı, Quba, Qarabağ, Lənkəran və digərərazilərdə minlərlə günahsız insan yalnız milli və dinimənsubiyyətinə görə amansızcasına qətlə yetirilmişdir.
1918-ci ilin mart hadisələri zamanı Bakı Soveti və ermənisilahlı dəstələri tərəfindən həyata keçirilən hücumlarnəticəsində yaşayış məntəqələri yandırılmış, tarixi abidələrdağıdılmış, dinc əhali xüsusi qəddarlıqla məhv edilmişdir. Təkcə Bakıda deyil, Şamaxıda yüzlərlə kənd yerlə-yeksanedilmiş, Qubada isə kütləvi məzarlıqlar sonradan bu faciəninmiqyasını bir daha sübut etmişdir.
Bu hadisələr təsadüfi zorakılıq aktı deyil, azərbaycanlılaraqarşı əvvəlcədən planlaşdırılmış və sistemli şəkildə həyatakeçirilmiş soyqırımı siyasəti idi. Məqsəd bölgədə etniktəmizləmə aparmaq, azərbaycanlıları öz tarixitorpaqlarından sıxışdırıb çıxarmaq və demoqrafik vəziyyətidəyişdirmək olmuşdur.
XX əsrin sonlarında baş verən və tarixə qovuşmuş“Qarabağ münaqişəsi” zamanı bu siyasət yenidən özünügöstərmişdir. Ermənistanın Azərbaycana qarşı həyatakeçirdiyi hərbi təcavüz nəticəsində torpaqlarımız işğalolunmuş, şəhər və kəndlər viran edilmiş, yüz minlərlə insanöz yurd-yuvasından didərgin düşmüşdür. Qarabağda başverən hadisələr 1918-ci il soyqırımı siyasətinin davamı kimiqiymətləndirilir.
Bu faciələrin ən dəhşətli və dünyada geniş rezonansdoğuran nümunəsi Xocalı soyqırımı olmuşdur. 1992-ci ilinfevralında Xocalı şəhərində dinc əhaliyə qarşı törədilənqətliam zamanı yüzlərlə insan – qadınlar, uşaqlar və qocalarxüsusi amansızlıqla qətlə yetirilmiş, əsir götürülmüş vəişgəncələrə məruz qalmışdır. Bu hadisə yalnız Azərbaycanxalqına qarşı deyil, ümumilikdə insanlığa qarşı törədilmişağır cinayətlərdən biri kimi tarixə düşmüşdür.
31 mart soyqırımı uzun illər ərzində lazımi siyasi-hüquqiqiymətini almamışdır. Yalnız müstəqillik dövründə buhadisələrə obyektiv yanaşma formalaşmış və Ulu ÖndərHeydər Əliyev tərəfindən 1998-ci ildə imzalanan fərmanla31 mart “Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü” elan edilmişdir. Bu qərar tarixi ədalətin bərpası, faciə qurbanlarınınxatirəsinin əbədiləşdirilməsi və dünya ictimaiyyətinəhəqiqətlərin çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyətdaşıyır.
Müstəqillik dövründə bu siyasət cənab prezident İlham Əliyev tərəfindən daha da genişləndirilmiş və sistemlixarakter almışdır. Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü iləsoyqırımı həqiqətlərinin beynəlxalq aləmdə tanıdılmasıistiqamətində mühüm addımlar atılmış, xarici ölkələrdəkonfranslar, sərgilər və anım tədbirləri təşkil olunmuşdur.
Xüsusilə 2018-ci ildə “1918-ci il azərbaycanlılarınsoyqırımının 100 illiyi haqqında” sərəncamın imzalanmasıbu sahədə mühüm mərhələ olmuşdur. Bu sərəncaməsasında ölkə daxilində və xaricdə genişmiqyaslı tədbirlərkeçirilmiş, elmi araşdırmalar dərinləşdirilmiş, tarixi sənədlərvə materiallar geniş ictimaiyyətə təqdim olunmuşdur.
Prezident İlham Əliyevin diqqəti nəticəsində Qubada aşkarolunmuş kütləvi məzarlıq əsasında yaradılmış SoyqırımıMemorial Kompleksi bu faciənin canlı sübutu kimi fəaliyyətgöstərir və tariximizin öyrənilməsi baxımından mühüməhəmiyyət daşıyır. Bu cür memoriallar həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq səviyyədə həqiqətlərin təbliği üçün vacibrol oynayır.
Eyni zamanda Prezident İlham Əliyev çıxışlarında 1918-ci il hadisələri ilə Qarabağ münaqişəsi və xüsusilə Xocalısoyqırımı arasında tarixi bağlılığı vurğulamış, bunuazərbaycanlılara qarşı aparılan eyni siyasətin davamı kimiqiymətləndirmişdir. Bu yanaşma milli yaddaşın qorunmasıvə tarixi hadisələrin düzgün qiymətləndirilməsi baxımındanxüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Bu gün Azərbaycan dövləti və xalqı 31 mart faciəsininbeynəlxalq səviyyədə tanıdılması istiqamətində ardıcılfəaliyyət göstərir. Tarixi faktların araşdırılması, arxivmateriallarının üzə çıxarılması və dünya ictimaiyyətinətəqdim olunması bu istiqamətdə görülən işlərin əsasını təşkiledir.
31 mart – yalnız matəm günü deyil, həm də milli yaddaşımızın, tarixə hörmətimizin və gələcək nəsillərqarşısında məsuliyyətimizin ifadəsidir. Bu gün biz şəhidlərimizin xatirəsini ehtiramla yad edir, onların qanınınyerdə qalmadığını bildirir və belə faciələrin bir dahatəkrarlanmaması üçün birlik nümayiş etdiririk.
Tariximizi unutmaq – gələcəyimizi itirmək deməkdir. Ona görə də 31 mart soyqırımı həqiqətlərini bilməli, öyrənməli vədünyaya çatdırmalıyıq.
Kamran Quliyev ,
YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı(ADSEA)üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
