Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə səsləndirdiyi fikirlər ölkənin inkişaf strategiyasında yeni mərhələnin başlandığını göstərir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar artıq təkcə texnoloji yenilik deyil, ölkələrin gələcək iqtisadi və siyasi gücünü müəyyən edən əsas amillərdəndir. Qlobal miqyasda rəqəmsal transformasiya sürətləndikcə, bu prosesə vaxtında və sistemli şəkildə qoşulan dövlətlər rəqabət üstünlüyü qazanırlar. Son illər dünyada müşahidə olunan texnoloji inqilab ənənəvi iqtisadi modelləri dəyişdirir. Süni intellekt əsaslı həllər sənaye, kənd təsərrüfatı, maliyyə, səhiyyə və təhsil sahələrində məhsuldarlığı artırır, idarəetməni daha şəffaf və effektiv edir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında bu məqamın xüsusi vurğulanması Azərbaycanın gələcək inkişaf kursunun innovasiya və yüksək texnologiyalar üzərində qurulacağını təsdiqləyir. Bu, həm də iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi siyasətinin məntiqi davamıdır. Azərbaycan uzun illər enerji resurslarına əsaslanan iqtisadi model qurub və bu model ölkənin sosial-iqtisadi sabitliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayıb. Lakin qlobal çağırışlar göstərir ki, davamlı inkişaf üçün bilik iqtisadiyyatına keçid zəruridir. Rəqəmsal inkişaf məsələsinin əsas prioritetlər siyahısına daxil edilməsi məhz bu strateji baxışın nəticəsidir. Yeni rəqəmsal arxitektura dövlət idarəçiliyinin modernləşdirilməsinə, vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə və biznes mühitinin daha da yaxşılaşdırılmasına xidmət edəcək. Data mərkəzlərinin yaradılması məsələsi xüsusilə diqqətəlayiqdir. Müasir dövrdə məlumat ən qiymətli resurslardan biri hesab olunur. Məlumatların ölkə daxilində saxlanılması və emalı milli təhlükəsizlik, informasiya suverenliyi və iqtisadi müstəqillik baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Güclü data infrastrukturu olmadan süni intellekt sistemlərinin geniş tətbiqi mümkün deyil. Bu baxımdan, vahid fəaliyyət planı ölkədə rəqəmsal ekosistemin formalaşdırılması üçün fundamental baza yaradır. Süni intellektin tətbiqi isə yalnız texniki məsələ deyil, həm də institusional və hüquqi çərçivənin yenilənməsini tələb edir. Bu sahədə normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi, kadr hazırlığının gücləndirilməsi və elmi-tədqiqat fəaliyyətinin stimullaşdırılması əsas vəzifələrdəndir. Prezidentin çıxışında qeyd olunduğu kimi, artıq müəyyən işlər görülüb, lakin qarşıda daha genişmiqyaslı addımlar dayanır. Bu, dövlət, özəl sektor və akademik dairələr arasında sıx əməkdaşlıq tələb edir. Rəqəmsallaşma həm də regionların inkişafı üçün yeni imkanlar açır. Elektron xidmətlərin genişləndirilməsi, rəqəmsal platformaların tətbiqi və onlayn iqtisadi fəaliyyət formalarının təşviqi regionlarda sahibkarlığın inkişafına təkan verə bilər. Bu isə öz növbəsində məşğulluğun artmasına və sosial rifahın yüksəlməsinə xidmət edəcək. Beləliklə, rəqəmsal transformasiya təkcə texnologiya siyasəti deyil, həm də sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasıdır. Bununla yanaşı, rəqəmsal təhlükəsizlik məsələləri də xüsusi diqqət tələb edir. Kibertəhlükəsizlik infrastrukturunun gücləndirilməsi, dövlət informasiya sistemlərinin qorunması və vətəndaşların şəxsi məlumatlarının təhlükəsizliyinin təmin olunması yeni rəqəmsal arxitekturanın ayrılmaz hissəsidir. Qlobal təcrübə göstərir ki, rəqəmsal mühitdə risklər də paralel şəkildə artır. Ona görə də qabaqlayıcı tədbirlər və strateji planlaşdırma həlledici əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin müşavirədəki çıxışı göstərir ki, Azərbaycan rəqəmsal transformasiyanı epizodik layihələr səviyyəsində deyil, sistemli və uzunmüddətli strategiya kimi nəzərdən keçirir. Əsas prioritetlər sırasına daxil edilən rəqəmsal inkişaf ölkənin qlobal rəqabət qabiliyyətini artırmaqla yanaşı, yeni iqtisadi artım mənbələrinin formalaşmasına da şərait yaradacaq. Nəticə etibarilə, “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” vahid fəaliyyət planı ölkənin gələcək inkişaf modelinin əsas sütunlarından biri kimi çıxış edir. Süni intellekt, data mərkəzləri və rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar Azərbaycanın dayanıqlı, innovativ və müasir dövlət kimi mövqeyini möhkəmləndirməyə yönəlib. Qlobal trendlərin düzgün qiymətləndirilməsi və vaxtında atılan addımlar ölkənin rəqəmsal gələcəyini formalaşdıracaq əsas amillər olacaq.
İsmayıl Nağızadə,
Yeni Azərbaycan Partiyası, Məsləhətçi
